.jpg)
.jpg)
Шпионските приказни ретко се сведуваат само на тајни мисии и на возбудливи акции. Во делата на Џон ле Каре тие се пред сè приказни за луѓето, за нивните избори, слабости и за сложениот однос меѓу довербата и сомнежот. Таков е и романот „Крпач, Кројач, Војник, Шпион“, првично објавен во 1974 година, а сега достапен и на македонски јазик во издание на „Арс Ламина“.
Романот е едно од најпознатите дела на Ле Каре и важи за класика во шпионската литература. Приказната е делумно инспирирана од вистински настани и од случајот на Ким Филби, британски разузнавач, кој истовремено работел и за Советскиот Сојуз.
Во центарот на приказната е Џорџ Смајли, тивок и внимателен поранешен шпион, кој повторно е повикан да се врати во службата. Неговата задача е да открие кој е „кртот“ во срцето на британската тајна служба, позната како Циркус.
За да дојде до вистината, Смајли разговара со луѓе, прегледува стари документи и се враќа на настани од минатото. Полека почнува да ја составува целата слика, и сфаќа дека ништо не е едноставно како што изгледа.
Сомнежот паѓа врз четворица високи функционери, секој со своја приказна и со свои тајни. Во таков свет, секој може да биде и жртва и предавник, а вистината не доаѓа лесно.
Романот полека го воведува читателот во свет каде што ништо не е целосно сигурно и каде што работите не се секогаш такви како што изгледаат. Ле Каре на едноставен начин покажува дека шпионажата не е само работа на акции и на тајни мисии, туку и прашање на доверба, на сомнеж и на човечки одлуки.
Филмот „Tinker Tailor Soldier Spy“ од 2011 година, во режија на Томас Алфредсон, ја пренесува приказната на романот на Ле Каре на верен и на едноставен начин.
Сместен во Лондон во 1970-тите години, филмот ја следи истата приказна – потрагата по советски двоен агент во врвот на британската разузнавачка служба. Во главната улога е Гери Олдман како Џорџ Смајли, заедно со силна актерска екипа: Колин Фирт, Том Харди, Џон Херт, Тоби Џонс, Марк Стронг, Бенедикт Камбербач, Киаран Хајндс, Дејвид Денчик и Кети Бурк.
Филмот не се фокусира на акција, туку на разговори, на детали и на односите меѓу ликовите. На тој начин ја задржува суштината на романот и ја пренесува неговата приказна на мирен и на внимателен начин.
Премиерно прикажан на филмскиот фестивал во Венеција, филмот постигна голем успех кај публиката. Неколку недели беше најгледан филм во британскиот бокс офис, а освои и БАФТА-награда за најдобар британски филм.
Филмот доби и три номинации за „Оскар“ - за адаптирано сценарио, за музика и за најдобра машка улога за Гери Олдман.
Ова не е прва екранизација на романот. Во 1979 година „Би-би-си“ направи телевизиска серија со Алек Гинис во главната улога, која исто така се смета за една од најдобрите адаптации на делото.
„Крпач, Кројач, Војник, Шпион“ останува дело што и денес се чита и гледа со ист интерес, затоа што зборува за нешто универзално – за довербата, за сомнежот и за тешките одлуки што ги носат луѓето кога ништо не е целосно јасно.
Книгата е достапна во сите поголеми книжарници и онлајн преку http://www.literatura.mk.
