.jpg)
Постојат приказни што не остануваат само меѓу страниците на книгата. Тие продолжуваат да живеат низ нови генерации, низ нови толкувања и низ филмски приказни. Таков е и светот на Оз – волшебното место создадено од американскиот писател Л. Френк Баум, во кое: Дороти, Тото, Страшилото, Лимениот Дрвосечач и Плашливиот Лав тргнуваат по патеката од жолти тули во потрага по она што најмногу го посакуваат.
Еден од најпознатите ликови од оваа приказна, Злобната Вештерка од Западот, подоцна добива сосема ново лице во мјузиклот и во филмската адаптација „Злобница“ (Wicked). Но, пред да ја запознаеме приказната за Елфаба и за Глинда, да се вратиме таму каде што започна сѐ – во класичната книга „Волшебникот од Оз“.
Книгата од Л. Френк Баум е дел од лектирите за четврто одделение, во издание на „Либи“, дел од „Арс Ламина – публикации“.
Од жолтата патека до светот на „Злобница“
Во „Волшебникот од Оз“ ја запознаваме Дороти, девојчето што по силното торнадо, заедно со своето кученце Тото, е однесено во магичната земја Оз. За да се врати дома, мора да го пронајде Волшебникот од Оз во Смарагдниот Град.
На патот ги среќава: Страшилото, кое посакува мозок, Лимениот Дрвосечач, кој копнее по срце и Плашливиот Лав, кој сака да биде храбар. Но, нивното патување е исполнето со предизвици, меѓу кои е и средбата со Злобната Вештерка од Западот.
Токму овој лик подоцна ќе стане центар на една сосема поинаква приказна.
Елфаба и Глинда – приказната зад „Злобница“
„Злобница“ (Wicked) не е директна адаптација на „Волшебникот од Оз“. Филмот е заснован на истоимениот мјузикл со музика и текстови од Стивен Шварц и книгата од Вини Холцман, кој, пак, е инспириран од романот „Злобница: Животот и времето на Злобната Вештерка од Западот“ од Грегори Мегваер.
Наместо приказната да ја гледаме низ очите на Дороти, „Злобница“ нè враќа во времето пред нејзиното пристигнување во Оз и ни ја открива приказната за Елфаба, девојката со зелена кожа која еден ден ќе стане позната како Злобната Вештерка од Западот, и за Глинда, која ќе стане Добрата Вештерка.
Двете се среќаваат како студентки на Универзитетот Шиз. Иако се сосема различни – Елфаба е повлечена и погрешно разбрана, а Глинда е популарна и самоуверена, меѓу нив се создава неочекувано пријателство. Нивните избори и средбата со Волшебникот од Оз постепено ги носат кон судбините што ги знаеме од класичната приказна.
„Злобница“ – филмската магија пристигнува на големото платно
Филмот „Злобница“ премиерно беше прикажан во ноември 2024 година, во режија на Џон М. Чу, познат по филмовите „Лудо богати Азијци“ и „Во височините“.
Во главните улоги се Синтија Ериво како Елфаба и Аријана Гранде како Глинда, а дел од актерската екипа се и: Џонатан Бејли како Фиеро, Мишел Јео како Мадам Морибл, Џеф Голдблум како Волшебникот од Оз и Итан Слејтер како Бок.
Филмот ја прикажува приказната за првата средба меѓу Елфаба и Глинда, за нивното необично пријателство и за начинот на кој нивните различности, избори и односот со Волшебникот од Оз ги носат кон спротивставените улоги што ги знаеме од приказната за Оз.
„Злобница“ привлече големо внимание и кај публиката и кај критичарите. Филмот доби 10 номинации за „Оскар“, меѓу кои и за најдобар филм, а освои две награди – за костимографија и за продукциски дизајн.
„Злобница: Засекогаш“ – продолжението на приказната
Приказната не завршува со првиот филм. „Злобница: Засекогаш“, вториот и финален дел, пристигна во кината во ноември 2025 година, повторно во режија на Џон М. Чу, со Синтија Ериво и со Аријана Гранде во главните улоги.
Во продолжението, Елфаба и Глинда веќе се разделени и се соочуваат со последиците од своите избори. Елфаба е прогласена за Злобната Вештерка од Западот и живее во прогонство, додека Глинда станува симбол на добрината и ужива во животот во Смарагдниот Град.
Нивните патишта повторно ќе се пресечат, а приказната постепено ќе се доближи до познатите настани од „Волшебникот од Оз“. Во вториот дел се враќаат и преостанатите главни актери од првиот филм, меѓу кои: Џонатан Бејли, Итан Слејтер, Мишел Јео и Џеф Голдблум.
Најинтересната врска меѓу книгата и филмовите е токму во тоа: истиот свет, истиот Волшебник и истата Вештерка – но приказната е раскажана од сосема поинаков агол.
Од лектира до филмска магија
„Волшебникот од Оз“ е многу повеќе од приказна за девојче што сака да се врати дома. Преку патувањето на Дороти и на нејзините пријатели, Баум зборува за храброста, за пријателството, за самодовербата и за откривањето дека она што го бараме можеби веќе го носиме во себе.
Повеќе од еден век подоцна, светот на Оз продолжува да инспирира нови приказни. „Злобница“ ни покажува дека зад секој лик можеби постои приказна што никогаш не сме ја слушнале – и дека доброто и злото секогаш не се толку едноставни како што изгледаат.
Затоа, ако прво ја прочитате „Волшебникот од Оз“, а потоа ги погледнете „Злобница“ и „Злобница: Засекогаш“, ќе го откриете Оз на два различни, но прекрасно поврзани начини, прво низ очите на Дороти, а потоа низ приказната на Елфаба и на Глинда.
Ако сакате да тргнете по патеката од жолти тули од самиот почеток, „Волшебникот од Оз“ од Л. Френк Баум, лектирата за четврто одделение, е одлично место за почеток.
Книгата е достапна во сите поголеми книжарници и онлајн на www.literatura.mk.
