Книгите се нејзината голема љубов, а читањето – начин да открива нови светови, луѓе и себеси. Софија Петрова-Стојков е страствен читател, сопственик на три мини библиотеки и на повеќе од 850 книги, љубител на Господинов, на Шлинк, на Бакман, на Јалом, на Шафак и на уште многу автори. Чита сè – од класици и историска фикција до психологија и трилери, а секоја добра препорака знае да ја однесе и надвор од својата читателска комфор-зона.
Иако сè уште нема букстаграм-профил, вели дека наскоро ќе почне да ги споделува своите читателски откритија и онлајн. Во меѓувреме, редовно ги споделува со членовите на Offline Book Club by Ars Lamina, кој за неа одамна е многу повеќе од книжевен клуб – место каде што пронашла енергија, пријателства, нови книги и луѓе со кои може бескрајно да разговара за читањето. Таа е една од најактивните членови уште од почетокот на клубот, препознатлива по темелните осврти и по добриот сенс за детали.
Нејзината читателска приказна започнува во детството, со дедо ѝ и со неговите неверојатни приказни, продолжува со „Сказна за Вилен“ и со „Возот в снег“, а денес живее меѓу полиците со повеќе од 850 книги. Во продолжение, запознајте ја Софија – читателката, која за проза избира кафе, за поезија вино, а убавата мисла ја обележува без многу правила.
* Како започна твојата букстаграм-приказна? Која беше првата книга што ја прочита по сопствен избор и сè уште ја паметиш?
-„Сказна за Вилен“ од Глигор Поповски, ми беше лектира во второ одделение. Уште една незаборавна од тоа време ми е „Возот в снег“ од Мато Ловрак (4-то одд).
* Што те натера да се вљубиш во читањето?
-Дедо ми и неговите неверојатни приказни во првите четири години од мојот живот (тогаш и почина). Тој беше еден од првите повоени учители во Малешевијата, извонреден педагог, учител, раскажувач, чии што ученици и ден денес ги среќавам и кои во одминати години со радост се сеќаваат на него. Па кога успевате да инспирирате цели генерации, веројатно нешто од тоа, што преку гени, што преку сказни сте оставиле и на својата внука.
* Кој жанр најмногу го сакаш и зошто?
- Читам сè, зависно од периодот и од расположението. Но, особено ми лежат историската фикција, поради раскошното раскажување и атмосферата што ја создава, класиците, бидејќи за мене тие се и темелот на книжевноста, но и нешто кон што секогаш повторно се враќаме, како кон крајна точка на едно читателско патување. А тука е и психологијата, вклучувајќи ја и популарната психологија, која ми е интересна заради личниот раст и развој, но и како начин подобро да се разбереме себеси, сопствените постапки и односите со другите.
*Дали книгите ги купуваш импулсивно или имаш однапред подготвена листа за читање?
- Зависи. Имам неколку правила, ако еден автор ми се допадне, купувам сé од него, такви во мојата колекција се: Фредрик Бакман, Георги Господинов, Бернхард Шлинк, Ирвин Д. Јалом, Фредрик Бегбеде, Елиф Шафак, Пола Хокинс.. долга е листата. Но, знам и импулсивно да купам наслов, особено ако препораката доаѓа од некој чие мислење го почитувам. И, да, имам и неколку листи за читање во телефон, па или јас ќе се почестам „со и без повод“, или одат како препораки до блиските за подарок за мојот роденден.
* Колку книги има во твојата домашна библиотека и кој е твојот омилен агол за читање? -Имам три мини библиотеки и неколку кутии со спакувани книги што ја чекаат четвртата. Неодамна правев реорганизација и ги внесував во табела. Изборјав повеќе од 800, а со тие што „чекаат полица“ ќе одиме со минимум 850.
* Која книга најмногу те трогнала / те расплакала?
- Има повеќе книги кои успеале во тоа, но последна на која се изнаплакав беше „Срце љубовникот“ од Лили Кинг. Едно прекрасно и емотивно патување низ младоста, низ љубовта и низ оние случки што засекогаш оставаат траги, па буквално ги растересе и најдлабоките дамари на мојата душа. Искрена препорака до сите.
*Која книга ти помогнала да поминеш низ тежок период во животот?
- Обично се тоа книги од областа на психологијата, стручни или популарни, сеедно. Последна таква е „Теоријата Пушти ги“ од Мел Робинс, но на листата се и повеќето стоици од Епиктет преку Сенека до Марк Аврелиј, како и современите авторитети во психологијата, какви што се Ирвин Д. Јалом и Виктор Франкл. И особено во последно време ме привлекува и Габор Мате.
*Кој книжевен лик најмногу потсетува на тебе?
-Уф, тешко ми е да изберам само еден – повеќе би рекла дека сум компилација од неколку. Имам нешто од силата на Скарлет О’Хара од „Одвеано со виорот“, од присебноста, од дисциплината и од посветеноста на Џоан Гудвин од „Атмосфера“, од љубопитноста на Софија од „Светот на Софија“, веројатно и по некоја доза од своеглавоста и од духовитоста на Елизабет Бенет од „Гордост и предрасуди“ и сум непоправлив оптимист како Полиана од истоимената книга.
*Ако можеш да живееш еден ден во светот на една книга, која би ја избрал/а?
- „Посакувам да си тука“ од Џоди Пико, ама по можност на Галапагос наместо Њујорк и со Габриел, наместо Фин.
*Дали некогаш си прочитал/а книга што целосно ти го променила начинот на размислување? Која?
-Па целосно да ме промени тешко, но има книги што значително влијаеле и ми промениле одредни погледи и сфаќања.
*Кој е најубавиот цитат што засекогаш ти останал во сеќавање?
-Уф, како човек што редовно подвлекува во секоја книга, тешко е да се издвои еден, ама еве да се обидам. Не, не можам, ама еве топ 3:
„Живите ги затвораат очите на мртвите, мртвите ги отвораат очите на живите.“ („Градинарот и смртта“ - Георги Господинов)
„На потешкиот начин научив дека не би требало да останеш со некого поради вашето заедничко минато – побитно е дали сакате исти работи во иднина.“ („Посакувам да си тука“- Џоди Пико)
„Ќе мислам на тоа утре. Тогаш ќе можам да го поднесам тоа. На крајот на краиштата утре е нов ден“ („Одвеано со виорот“ – Маргарет Мичел)
*Кога последен пат затвори книга и остана без зборови?
-Пролетва. Книгата е „Градинарот и смртта“ од Господинов. До душа, тој редовно ме остава без зборови, но оваа книга му е нешто посебно.
* Која книга би сакал/а да ја прочиташ повторно за првпат?
„Човекот по име Уве“, тоа беше „љубов на прв збор“ со Бакман. И „Жената на францускиот поручник“ од Џон Фаулс.
КНИГИ И ФИЛМОВИ
*Што повеќе сакаш – прво да ја прочиташ книгата или прво да го гледаш филмот?
- Дефинитивно, книгата. А потоа ретко посегам по филмот, за да не ми го расипе впечатокот.
*Која филмска или ТВ-адаптација според тебе е подобра од книгата?
- Па, искрено нема таква или јас не сум гледала. Но, имајте во предвид не сум филмски тип, па затоа не сум баш релевантна со книжевно-филмските прашања.
*Која екранизација најмногу те разочарала?
- „Мемоарите на една гејша“, ептен ми го скрши „филмот“.
OFFLINE BOOK CLUB
*Во колкава мера клубот ги исполнува твоите потреби за книжевно дружење и за размена на мислења?
-Клубот ми е љубов голема, ама навистина. Радост ми е секоја средба и досега не сум пропуштила ниту една, дури реорганизирав и годишен одмор за да стасам на средба. Одамна се немам така поврзано во некое опкружување како во клубот.
*Што најмногу ти се допаѓа кај средбите на клубот?
-Енергијата на екипата, страста со која се зборува за книгите, размената на мислења и супер препораки што буквално ме извадија од комфор-зоната на читање.
*Дали клубот те поттикна да читаш книги што инаку не би ги избрал/а?
-Дефинитивно. Романси не сум читала од средно, ама сега ми беше баш забавно и слатко. Исто така се вратив и на трилерите, а ако успеат да ме натераат да прочитам фантазија, тогаш „капа долу“ за цела екипа.
*Како членувањето во клубот го промени твоето читателско искуство?
-Јас сум книгољубец и читам редовно, па искрено, не ми треба поттик за читање. Но, енергијата и искуството што ги носам по секоја средба, насмевката што не ја симнувам од лицето барем во следните неколку часа – тоа е непроценливо. И токму поради тоа, секоја минута помината во клубот вреди.
*Што значи за тебе да разговараш за книги со луѓе што ја делат истата страст?
-Радост, уживање, преубаво поминато време.
*Кој момент од Offline Book Club by Ars Lamina најмногу ти останал во сеќавање?
-Засега средбата со Сара Пеканен, но познавајќи ги девојките од клубот и тимот од „Арс Ламина“ знам дека ќе има мнооогууу моменти што ќе се паметат и што ќе се прераскажуваат.
*Што би му порачал/а на некој што размислува да се приклучи на клубот?
- Нема што да мисли, ако сака книги, на вистинското место е. Поубава дружба нема никаде.
БРЗИ ПРАШАЊА
*Физичка (од хартија) или е-книга?
-Физичка, особено комбинација на мирис на нова книга и филџан црно кафе.
*Обележувач или свиткано ќоше?
-Обележувач, свиткано ќоше, текст маркер, превиткана страница. Сè е дозволено ако треба да се обележи убава мисла.
*Кафе или чај (или можеби вино/коктел) додека читаш?
-Кафе за проза, вино за поезија.
*Една книга или неколку паралелно?
-Зависи од периодот, од обврските, но и од тежината на книгата. Неколку романси или полесни книги од друг жанр паралелно - без проблем, ама ако ги читам: Јалом, Достоевски, Габор Мате – нема експерименти, една со фокус и посветеност.
*Книжарница или библиотека?
-Книжарница, си купувам и дома си носам.
*Купување книги или добивање книги на подарок?
-И двете. Ама оние што ми подаруваат, редовно имаат проблем што да ми одберат, а да го немам. Па по години поплаки имаме премолчан договор, јас давам „wishlist“, тие купуваат, а јас глумам изненадување, но затоа радоста за нова книга е секогаш голема и искрена.
*Омилена полица во домашната библиотека?
-Таа со книгите од Господинов и од Шлинк.
*Книга што никогаш нема да ја позајмиш на никого?
-Па не позајмувам воопшто. И не, не сум скржава, само имам лоши искуства со трајно губење на драги наслови што веќе никаде ги нема. Затоа, пак, одбирам да купам и да подарам, така - задоволни и двете страни.
